در دومین همایش منطقه ای ماهیان خاویاری در رشت اعلام شده بود که بیش از« ۹۰ در صد » ذخایر ماهیان خاویاری دریای خزر نابود شده است . در همان همایش اعلام شد که ذخایر ماهیان خاویاری با قدمتی چند صد میلیون ساله با خطر انقراض مواجه شده اند ، ازاین رو گفتم بد نباشد این نامه به ماهیان خاویاری دریای خزر اختصاص داده شود . گرجه سفره ایرانی از این خان نعمت بی بهره است اما اگر حلیمی نیست از بوی حلیم لا اقل بی بهره نمانیم .
ماهیان خاویاری که استروژن نامیده می شوند و از خانواده تاس ماهیان، از جمله گونه های آب زی کم نظیری هستند که از قدمتی چند صد میلیون ساله که به عصر ژوراسیک باز می گردد بر خوردارند و از این رو ماهیان خاویار را فسیلهای زنده جهان می نامند که همراه با تکاملی فیلوژنی تا به امروز باز مانده اند . از منظر تعدد گونه ها به ۲۷ گونه و زیر گونه در جهان تقسیم می شوند که از این تعداد ۵ گونه در دریای خزر زندگی می کنند ،دریایی که خود به تنهایی ۹۳ درصد ذخایر ماهیان خاویاری جهان را در خود جای داده است. اما ارزش ماهیان خاویاری نه به جهت استفاده از گوشت انان که به واسطه تخم انان که به خاویار یا مروارید سیاه مشهور است ،می باشد . خاویار خود به تنهایی به عنوان اشرافی ترین صبحانه جهان محسوب می گردد بسیاری آن را به شکل خام و یا همراه با تخم مرغ و اغشته به زرده ان میل می کنند و گروهی نیز به اندازه نوک قاشقی از ان را همراه با سبزیجات معطر یا قطعه کوچکی از نان و کره می خورند و بوی تند ماهی مانند ان و طعم شورش را بسیار دوست می دارند و انرا بسیار پر کالری و انرژی زا می دانند و این چنین نیز هست . خاویار انواع گوناگونی دارد چون خاویار طلایی و سرخ و سیاه که البته در این میان خاویار سیاه از ازرشی قابل توجه بر خوردار است .
دریای خزر به تنهایی ۹۳ در صد از ذخیره خاویار و ماهیان خاویاری جهان را در خود جای داده است .همچنین ۵ گونه از ماهیان خاویاری ممتاز جهان نیز در این دریا میزیند که به ترتیب کیفیت عبارتند از «فیل ماهی» -«قره برون یا ماهی خاویاری ایران »- «ماهی خاویاری گلد(چالباش) یا روس»- «ماهی شیپ »-« ماهی ازون برون» ، قبل از ادامه نامه توجه دوستان را به شرحی مختصر در ارتباط با گونه های ماهیان خاویاری همراه با عکس و ترتیب کیفیت و ارزش انان در دریای خزر درجلب می نمایم .
همانگونه که در بالا نیز ذکر شد . شما برای استحصال خاویار از یک ماهی به زمانی معادل ۱۲ تا ۱۵ و گاهن ۱۶ سال نیاز دارید . سابق بر این (در شیلات و نه در صید قاچاق) ماهیان خاویاری را با چکشی لاستیکی مدهوش می کردند تا از ضربات دم وی در امان باشند و سپس نسبت به تخلیه خاویار ان اقدام می کردند و گوشت ان را نیر راهی بازار می نمودند .اما امروزه با استفاده از روش سزارین تخمها را از شکم ماهی خارج می کنند و مقداری از ان را به واسطه باز اوری مجدد در شکم ماهی باقی می گذارند ،سپس ماهی را به مدت ۳ ماه در استخرهای مخصوصی ،قرنطینه نگاه می دارند و پس از این مدت وی را نشانه گذاری کرده و به دریا باز می گردانند . تقریبا تا ۶ بار برای هر ماهی می توانند این کار را انجام دهند .
با توجه به خط قرمز انقراض این گونه روز به روز بر ارزش خاویار و قیمت ان افزوده می شود ،گرچه بسیاری از کشورها نسبت به پرورش مصنوعی ان اقدام کرده اند اما کماکان، گونه های ازاد ان از ارزشی بسیار قابل توجه بر خوردارند .تجارت خاویار بسیار پر سود است اما با این همه صید قاچاق و الوده کردن دریای خزر از جانب کشورهای حوزه دریا و بی توجهی به نشانه گذاری و سر پیچی از کنوانسیون سایتیس در کم شدن گونه های ماهیان خاویاری بسیار تاثیر گذار بوده است . به طور مثال اذربایجان می باید تا گونه های نشانه گذاری شده را رها سازد اما نه تنها این کار را انجام نمیدهد بلکه با تمکین از شیوه های ابتدایی استحصال خاویار ارزش این کالا را به حد استفاده از گوشت ان کاهش می دهد. لازم به ذکر است که با توجه به نقش ایران در باز پروری ماهیان خاویاری و مدیریت تکثیر و پرورش ،تنها کشوری است که می تواند قانونا از این ذخایر بهره برداری نماید و رسما اجازه بهره برداری داشته باشد . قانون شکنی کشورهای حوزه دریا که جای خود دارد ...
از تمامی ذخایر ماهیان خاویاری جهان ۹۳ درصد از ذخایر، در دریای خزر موجود است و مدیریت حفظ و تکثیر و رها سازی ماهیان خاویاری دریای خزر نیز با ایران . ایران سالانه در حدود ۲۰ تا ۲۲ میلیون بچه ماهی خاویاری از گونه قره برون را در دریا رها می سازد و تنها کشوری است که مجازاتهایی سنگین را برای صید قاچاق این گونه وضع نموده است ، مانند جریمه نقدی . حبس . توقیف قایق و ابزار صید و ... به خاطر دارم ۳ سال پیش هر کیلوگرم خاویار عمل نیاورده شده ( ماهی را بگیرید و شکمش را بدرید خاویار را خارج سازید و ان را به همان شکل عرضه کنید.معمولا صیادان غیر مجاز گوشت را دفن می کنند ) در بندر انزلی در حدود ۱۶۰ تا ۱۸۰ هزار تومان معامله می گشت . اما نکته انکه با توجه به ریاست ایران بر پروژه حفظ ماهیان خاویاری دریای خزر سال گذشته، در امد ایران از این راه بیش از ۴۰ میلیون دلار نبوده،حال انکه در امد صید خارج از ضابطه ی کشورهای حاشیه دریای خزر بالغ بر۲۵۰ میلیون دلار بوده . بر همین اساس میزان استحصال خاویار از دریای خزر که در سال ۱۹۸۵ ، حدود ۳۰۰۰ تن در سال بوده است در سال ۲۰۰۳ به ۱۴۵ تا ۱۶۰ تن در سال کاهش یافت .گرچه در طی همان سال سهم ایران از صید ۱۰ در صد در قیاس با سهم امروزی ۵۰ درصدی بوده است اما قیاس میزان در امد حاصل از فروش جهانی در قیاس با کشورهای حوزه دریای خزر خود خود جای بحث دارد(یک قوطی ۵۰ گرمی خاویار قره برون در ایران معادل ۳۵۰۰۰تومان می باشد ) .
امید که روزی سفره ایرانیان نیز این ثروت ملی را در خود داشته باشد و ایرانیان نیز از این خان گسترده نعمت بی بهره نمانند، به امید ان روز که زیاد هم دور نیست : ))) اما نکاتی کوچک که در پایین به انها اشاره کرده ام : ))
مدتی در تهران نخواهم بود ،دلیل غیبت را بگویم که عازم بوشهر و خور موسی هستم . فکر کنم ۴۳روزی طول بکشد . برای تمامی دوستان شادمانی را ارزومندم .......
بوتیمار از جمله مرغان افسانه ای ادبیات پارسی است که به خسیسی و خست شهره است .مشهور است که بوتیمار همیشه در تشنگی به سر می برده اما انهنگام که به رودخانه و دریا می رسیده ،چه غم بسیار می خورده که مبادا آب دریا تمام شود و او از تشنگی بمیرد ، زین جهت آب نمی خورده . از بوتیمار به نامهایی دیگر چون کیلان -غم خورک-مرغ غصه - نیز یاد می کنند . گرچه از بوتیمار به عنوان مرغی افسانه ای یاد شده اما به حقیقت بوتیمار گونه ای از بلند پایان است و زیر گونه خانواده حواصیلها شمرده می شود که بیش از پانزده گونه از انان تا به امروز شناخته شده و دو زیر گونه از انان نیز در ایران به همین نام شهره اند که در سیستان و سواحل خزر به میان نیزار ها و باتلاقها به فصول پر باران می زیند که بوتیمار و بوتیمار کوچک نامیده می شوند . بوتیمار آهسته و به دشواری و در ارتفاعی کم پرواز می کند و گردن خود را در هنگام پرواز جمع می کند و به هنگامه خطر بی حرکت می ایستد و منقار خویش را به شکلی خاص عمودی نگاه می دارد و به شکلی گوژ پشتانه حرکت می کند . وی رابطه نا مانوسی با انسان دارد و غالبا از انسان دوری می جوید و بیشتر به صبح زود یا به هنگام غروب از مخفی گاه خود بیرون می اید . بد نباشد بوتیمار ،این مرغ افسانه ای ادبیات پارسی را از نزدیک ببینید . بوتیمار ــــــ بوتیمار در نیزار ــــــ بوتیمار کوچک ــــــ بوتیمار کوچک در نیزار. اگر گذرتان به فصل زمستان به حاشیه دریای خزر افتاد دیدنش را از دست ندهید ،خصوصا به وقت ماهی خوردنش .
| پس درآمد زود بوتیمار پیش | گفت ای مرغان من و تیمار خویش | |
| بر لب دریاست خوشتر جای من | نشنود هرگز کسی آوای من | |
| از کم آزاری من هرگز دمی | کس نیازارد ز من در عالمی | |
| بر لب دریا نشینم دردمند | دایما اندوهگین و مستمند | |
| ز آرزوی آب دل پر خون کنم | چون دریغ آید، نجوشم چون کنم | |
| چون نیم من اهل دریا، ای عجب | بر لب دریا به میرم خشک لب | |
| گرچه دریا میزند صد گونه جوش | من نیارم کرد از و یک قطره نوش | |
| گر ز دریا کم شود یک قطره آب |
ز آتش غیرت دلم گردد کباب |
کارشناسان و صاحب نظران صنعت اکوتوریسم جهان،عمده ترین مشکل و مانع پیشروی این صنعت در ایران را عدم ثبات سیاسی و امنیت و احساس مخاطره و تصور جهانیان از ایران می دانند.شاید بد نباشد برسی سریع وخلاصه ای داشته باشیم نسبت به امار نسبی گردشگران ورودی به ایران پس از سالهای جنگ و قیاس ان با آغاز دوران جدید هشت سال ریاست جمهوری آقای محمد خاتمی .
در سال ۱۳۶۹آمار ورود گردشگران خارجی به ایران با افزایشی ۴۲ در صدی نسبت به سال ۱۳۶۸به ۱۶۱هزار نفر رسید که این آمار با رشدی ۱۰ در صدی تا نیمه اول دهه هفتم ادامه داشت .
از سال ۱۳۷۳تا۱۳۷۵با رشدی ۳۰درصدی سالانه به رقم ۵۸۰هزارنفر تا ۶۷۰ هزار نفر دست یافت.
از ۱۳۷۵تا۱۳۷۷ با کاهش رشد از ۲۳ درصد تا ۲۵ در صد و امار ورودی ۹۸۰هزار نفر.
از ۱۳۷۷تا ۱۳۷۹رشدی معادل ۲۴درصد و امار ورودی یک میلیون و سیصد هزار نفر
از۱۳۷۹ به این سوی کاهش رشدی معادل ۳تا ۵ درصد که امار ورودی را صر ف نظر از آمار ارائه شده از مجموع یک میلیون و سیصد هزار نفر به یک میلیون نفر کاهش داده است . چنانچه در سال ۱۳۸۲ با نرخ رشد منفی گردشگر ورودی به ایران مواجه بوده ایم که این میزان در سال ۱۳۸۳ به صفر رسیده است .
با توجه به سیاستهای پیش بینی شده در صنعت اکوتوریسم و توریسم بنبا بود در حد فاصل سالهای ۷۹ تا ۸۳ به رقم ۴میلیون گردشگردست یابیم که در کمال تاسف قادر به بهره برداری از فضای ایجاد شده خصوصا در دوره ریاست محمد خاتمی نشدیم،گرچه در این بین نمی توان از وقوع حوادثی منفی چون حادثه یازدهم سپتامبر،حمله آمریکا به افغانستان و عراق و فصل تازه ای از بحرانهای ایران و امریکا در طی این سالها ، به سادگی گذر کرد .
در مجموع در حد فاصل سالهای اغازین ریاست آقای محمد خاتمی با نرخ رشد مناسبی در این راستا مواجهیم ،شاید بد نباشد سیر تحولات اغازین را به چند خطی که به ذهن دارم بررسی کنیم .
۱-اظهار نظر سفیر امریکا در اسرائیل پیرامون بهبود روابط ایران و امریکا به فاصله جند روز پس از انتخاب اقای خاتمی به ریاست جمهوری .استناد به میانه روی دولت آتی ایران .
۲- سفر هیائت امریکایی به ایران متشکل از اساتید دانشگاه های امریکا به ایران که به عنوان نخستین دیدار یک هیات امریکایی از ایران پس از انقلاببه شمار می امد .
۳-موافقت امریکا با محکوم کردن شاخه نظامی اپوزیسیون ایران ،سازمان مجاهدین .
۴-مصاحبه محمد خاتمی با شبکه سی-ان-ان در تهران و امریکا .
۵-سیاست ورزش و دیدار دو تیم فوتبال امریکا و ایران .
۶-اقرار به اشتباهات امریکا در قبال ایران از جانب مادلین آلبرایت وزیر خارجه وقت .
۷-گامهای بلند بیل کلینتون در ارتباط با شکست انسداد سیاسی و حضور در مجمع سازمان ملل متحد به هنگامه سخنرانی محمد خاتمی و پیشروی قابل ملاحضه و غیر قابل انتظار در پیوند مجدد مناسبات.
۸-تکیه بر گفتگوی سازنده و فراگیر در قبال ایران و سیاست مقطعی مشترک از جانب اروپا و آمریکا .
۹-اتخاذ سیاسیتهای تنش زدایانه و گفتگو حول محور مدنیت و طرح مبحث گفتگوی تمدنها.
۱۰-نخستین دور از گفتگوهنای سازنده در ارتباط با انرژی -تجارت -حقوق بشر- تروریسم و .........
۱۱-سفر مسئول سیاست خارجه اروپا به ایران.
۱۲-تنظیم دو سند اقتصادی و سیاسی بین ایران و اروپا و فرازهایی دیگر که متاسفانه به یاد ندارم .
اما تمامی این اقدامات که نهایتن به شکست انجامید نتوانست صنعت گردشگری ایران را در طول سالهای ریاست محمد خاتمی به شرایط ایده ال نزدیک کند و با صعود و نزول هایی متناوب رو به رو بود .انتخابی که در سال ۱۳۷۶ از جانب اکثریت جوان کشور انجام گرفت نشان از فضایی جوان و با ظرفیت بالای دموکراتیک داشت و موجبات بالا بردن اعتبار ایران را در مجامع جهانی به واسطه این رویکرد اجنماعی فراهم نموده بود .موقعیتی که می توانست فضای مناسبی را به جهت افزایش مراودات بین الملل فراهم کند و موجبات تصحیح چهره ایران را در جهان موجب شود و به روند توسعه این صنعت به عنوان سومین صنعت پولساز جهان در کشوری که خود در زمره پنج کشور اول جهان در زمینه اکوتوریسم قرار دارد کمک شایانی نماید .
در پایان ذکر این نکته را لازم می دانم که در صد قابل توجهی از آمار گردشگران ورودی به ایران را گردشگران مذهبی تشکیل می دهند که این نوع خاص از گردشگری در ایران از در امد زایی انچنانی به واسطه دلایلی مشخص که خود قادر به حدس ان هستیم بر خوردار نیست و انچنان سود اور نمی باشد.
به شما ابراهیم نبوی ... هنوز زانوهایمان خاکی نشده است . به شما ابراهیم نبوی ...از همان روز که تکیه بر تحریم داشتم ،تحریم انتخابات را مشروط به حضور و عدم حضور فلان کسک نکردم که اکنون از بر امدنش در پی به ماهرخ رفتنش نباشم . به شما ابراهیم نبوی ... از گوی میدان نشانیم مدهید که گوی و میدانی که می گویید بر آمده از تاریخ این خاک است و نشانیتان بسیار می دهم به سم ستورانی که به گرد گوی، میدانها در نوردیدند . به شما ابراهیم نبوی .... از هزینه و هزینه پردازی سخن می گویید حال انکه که با سکوتم تا کنون بیش از انچه در ذهنتان بگنجد هزینه پرداخته ام و جامعه ایران پرداخته است نیز . به شما ابراهیم نبوی ... در پی پر رنگ کردن مرزهای جدایی مباشید که حصارهای بلند حصارگاه هرگز نتوانست از آنسوی حصار جدایم کند. به شما ابراهیم نبوی ... بشارتتان می دهم که آزاد خواهم شد اما خود را رها نخواهم ساخت انچنان که پس از انقلاب خود را رها ساختید و نام آزادی برش نمی نهم . به شما ابراهیم نبوی ... طرح بر خوردار کردن ایران از دست اوردهای بشری بدون گذار از حرکتهایی که رتبه توده های محروم جامعه را اینچنین بالا می اورد امکان پذیر نیست . به شما ابراهیم نبوی ... از ارمان رهایی جویانه می گویید چگونه از ستم و تبعیض داخلی گذر کنم، زرافشان را رهایش نمی کنند ،این مجموعه ای است که با ان دست به گریبانیم ،این شرایطی است که تحریم را به مثابه یک ضرورت تاریخی تحمیل میکند . به شما ابراهیم نبوی ...نمی پرسید از زمانی که سیاست تعدیل اقتصادی بر این مردم وارد آمد چه بر سر بیلان اجتماعی امده و قیاسش ندارید با انتخاب امروز . به شما ابراهیم نبوی ...می گویم که قدرت هیچ گردش قدرتی را اجازه نمی دهد . به شما ابراهیم نبوی ...می گویم که تمرکز و توزیع نابرابر قدرت وجود دارد . به شما ابراهیم نبوی ... می گویم که قدرت در برابر خواسته های مردم هیچگونه انعطافی از خود نشان نمیدهد و موجبات اختلال در رشد جامعه مدنی را فراهم کرده است،همان که آرزوی نا فرمانی اش به تدبیری مدنی را داشتیم . به شما ابراهیم نبوی ...می گویم تحریم بر آمده از فرایندی است که تحولات مسالمت امیز نتوانستد ساختارهای بازدارنده آن را متحول کنند ،که ساختارها وقتی شکسته می شوند که که دیگر نمی توانند متحول شوند. به شما ابراهیم نبوی ...می گویم که پروسه اصلاح طلبی بیش از انکه به رشد جامعه مدنی کمک نماید موجبات سر خوردگی ان را فراهم اورد و مانع از عقلانیتی که رشد حرکتهای توده وار را مانع شود گردید . به شما ابراهیم نبوی ...می گویم که برای جامعه امروز ما همیشه ساختارهای شبه انقلابی یا نیمه انقلابی وجود دارد تا هر انگاه که از تدریجات مسالمت امیز به نتیجه نرسید تجویزهای رادیکالیسم گونه را پذیرا باشد که شد و انقلابی نا متعارف را پذیرا . به شما ابراهیم نبوی ...تجویز رادیکالیسم را پذیرا شدند چرا که وجوهات صدها کارگر با وجوهات یک بازاری برابری ندارد و ساختار قدرتی که سرمایه را رها نمی کند و بر تقسیم اهرمهای کسب ثروت تکیه ندارد . به شما ابراهیم نبوی... تحریم ،اعتراض به نظم موجودی است که این انتخابات را پذیرفته،به همان نظم موجودی که اعتقاد به نظام را ارجح میشمرد تا تحقق خواسته های مردمش را . به شما ابراهیم نبوی ... کاندیدای من ان فرد است که ساختار قدرت را نقد کند ، تمامیت ساختار اجتماعی را نقد کند، من را نقد کند و شما را که ساختارها وقتی شکسته می شوند که دیگر نمی توانند متحول بشوند نه انکه هر چه پیش رویمان گذاشتند و گفتند گزین کنید و ما نیز همان کنیم.! به شما ابراهیم نبوی... که چند خطی قلمتان را چرخانیدید و به انتهای نامه رسیدید و نوشتید : با احترام برای همه آنان که تلاش کردند تا جلوی غلبه نظامیان را بگیرند وگفتند رفسنجانی را گزین کنید . به شما ابراهیم نبوی ... که نوشتید : تقریبا همه کسانی که دلشان برای سرنوشت ایران می سوخت، با تمام نیرو تلاش کردند تا سرنوشت آینده ایران با عقلانیت ادامه پیدا کند . به شما که عشق به مام وطن را به انحصار و اسیری گرفتید . به شما ابراهیم نبوی... که تفکیک و حصار کشی را موجب می شوید بدین گفتار که در مطلبتان بکار گرفتید ، ...هنوز زانوهایمان خاکی نشده است ، حتی اگر به روزی آشیانه ی مان را بر قله بلند تنهایی بسازیم .
پیمان سعی مگسل گر کار مشکل است رهرو ملول گر نشود ره دراز نیست